Konnexitätsprinzip
Fachbegriff
Ein Grundsatz der Staatsfinanzen: Wer eine Aufgabe übernimmt, trägt auch die Kosten. Gibt eine höhere Ebene Aufgaben an eine untere ab, etwa an die Kommunen, muss sie für einen finanziellen Ausgleich sorgen. Auch: „Wer bestellt, bezahlt“.
Nach Wikipedia · mehr dazu (öffnet ein neues Fenster)
KI Kurzfassung mit KI aus der verlinkten Quelle erstellt, kann Fehler enthalten. · Fehler melden
In den Programmen
347 Forderungen aus 224 Programmen, in der Forderung oder im Wortlaut. Zum Aufklappen je Programm.
Bund
2025
CDU CSU SPD · Koalitionsvertrag 1
AfD 3
FW 2
CSU 1
Linke 1
SSW 1
2021
FW 2
FDP 1
SSW 1
2018
CDU CSU SPD · Koalitionsvertrag 1
2017
Linke 2
SPD 2
2013
FDP 3
SPD 2
FW 1
Grüne 1
Linke 1
2009
FDP 1
2002
SPD 2
Länder
Nordrhein-Westfalen
2027
Grüne NW 2
2022
CDU NW Grüne NW · Koalitionsvertrag 2
CDU NW 1
Linke NW 1
SPD NW 1
2017
CDU NW FDP NW · Koalitionsvertrag 1
CDU NW 2
SPD NW 2
FW NW 1
Linke NW 1
2010
CDU NW 1
Grüne NW 1
SPD NW 1
2005
Linke NW 2
CDU NW 1
2000
Grüne NW 1
Bayern
2023
FDP BY 1
Linke BY 1
2018
FW BY 1
2013
SPD BY 4
Grüne BY 2
FDP BY 1
2008
FDP BY 4
2003
FDP BY 6
CSU BY 3
SPD BY 3
FW BY 2
1998
FDP BY 1
Grüne BY 1
Baden-Württemberg
2026
Grüne BW CDU BW · Koalitionsvertrag 1
BSW BW 2
FDP BW 1
Grüne BW 1
Linke BW 1
2021
FW BW 1
2011
SPD BW 5
CDU BW 1
FDP BW 1
Grüne BW 1
2006
FDP BW 2
Grüne BW 1
SPD BW 1
Niedersachsen
2022
SPD NI Grüne NI · Koalitionsvertrag 1
CDU NI 2
AfD NI 1
FW NI 1
2017
SPD NI CDU NI · Koalitionsvertrag 1
CDU NI 5
AfD NI 1
2013
CDU NI 1
Grüne NI 1
SPD NI 1
2008
CDU NI 1
2003
CDU NI 2
SPD NI 2
1998
CDU NI 1
Hessen
2023
CDU HE SPD HE · Koalitionsvertrag 2
AfD HE 1
CDU HE 1
FDP HE 1
FW HE 1
2018
CDU HE Grüne HE · Koalitionsvertrag 2
AfD HE 1
FDP HE 1
FW HE 1
Grüne HE 1
SPD HE 1
2013
CDU HE 2
FDP HE 1
SPD HE 1
2009
FDP HE 2
2008
FDP HE 2
FW HE 2
SPD HE 1
2003
CDU HE 2
Grüne HE 1
SPD HE 1
1999
CDU HE 3
FDP HE 2
Rheinland-Pfalz
2026
CDU RP SPD RP · Koalitionsvertrag 1
CDU RP 4
AfD RP 3
FDP RP 2
Grüne RP 1
Linke RP 1
SPD RP 1
2021
SPD RP Grüne RP FDP RP · Koalitionsvertrag 1
Linke RP 3
FDP RP 2
AfD RP 1
FW RP 1
Grüne RP 1
2016
SPD RP FDP RP Grüne RP · Koalitionsvertrag 2
FDP RP 2
AfD RP 1
Grüne RP 1
Linke RP 1
2011
FW RP 1
Linke RP 1
2006
CDU RP 3
FDP RP 1
2001
CDU RP 1
Sachsen
2024
CDU SN SPD SN · Koalitionsvertrag 2
CDU SN 2
FW SN 1
2019
FW SN 2
2014
CDU SN SPD SN · Koalitionsvertrag 2
CDU SN 1
FDP SN 1
FW SN 1
SPD SN 1
2009
FDP SN 1
2004
FDP SN 1
SPD SN 1
Berlin
2026
SPD BE 4
Grüne BE 2
CDU BE 1
Linke BE 1
2023
CDU BE SPD BE · Koalitionsvertrag 1
2021
SPD BE Grüne BE Linke BE · Koalitionsvertrag 2
FW BE 1
Linke BE 1
2016
SPD BE Linke BE Grüne BE · Koalitionsvertrag 1
Linke BE 1
SPD BE 1
2006
FDP BE 1
Schleswig-Holstein
2027
Grüne SH 5
2022
FDP SH 1
2017
FW SH 1
2012
SPD SH Grüne SH SSW SH · Koalitionsvertrag 1
CDU SH 1
FDP SH 1
Grüne SH 1
SSW SH 1
2009
FDP SH 3
2005
FDP SH 4
CDU SH 1
2000
FDP SH 2
Brandenburg
2024
FW BB 1
2019
FDP BB 1
FW BB 1
2014
FW BB 1
Grüne BB 1
2009
Linke BB 1
2004
Linke BB 1
Sachsen-Anhalt
2026
BSW ST 2
FW ST 2
SPD ST 2
AfD ST 1
Grüne ST 1
2021
FW ST 2
CDU ST 1
Grüne ST 1
2016
CDU ST SPD ST Grüne ST · Koalitionsvertrag 2
CDU ST 1
FDP ST 1
2011
FDP ST 1
2006
Grüne ST 1
2002
SPD ST 1
Thüringen
2024
CDU TH BSW TH SPD TH · Koalitionsvertrag 1
Grüne TH 2
AfD TH 1
CDU TH 1
FDP TH 1
2020
Linke TH SPD TH Grüne TH · Koalitionsvertrag 1
2009
FDP TH 2
2004
Linke TH 3
FDP TH 1
SPD TH 1
1999
CDU TH 2
Hamburg
2025
FDP HH 1
2020
FDP HH 1
Mecklenburg-Vorpommern
2026
CDU MV 2
FDP MV 2
SPD MV 2
BSW MV 1
FW MV 1
Grüne MV 1
Linke MV 1
2021
FW MV 4
FDP MV 2
SPD MV 1
2016
FDP MV 1
2011
FDP MV 1
Linke MV 1
2002
CDU MV 2
FDP MV 1
1998
SPD MV 1
Saarland
2027
Linke SL 1
2022
AfD SL 1
FW SL 1
Grüne SL 1
2017
AfD SL 2
FW SL 1
Linke SL 1
2012
CDU SL SPD SL · Koalitionsvertrag 2
SPD SL 3
FDP SL 2
Grüne SL 1
2009
SPD SL 2
2004
CDU SL 1
Grüne SL 1
1999
CDU SL 1
Bremen
2015
SPD HB 1
2007
FDP HB 1
Länder: Nach ihren Stimmen im Bundesrat, bei Gleichstand nach Bevölkerung. Bevölkerung: Statistisches Bundesamt, Stand 31.12.2025.